“Yupiter alovu”, “Tanrıların meyvəsi”… – Azərbaycanda yetişən möcüzəvi xurma meyvəsi haqda bilmədikləriniz…

Cəmiyyət

Xurmanı sevirsinizsə, bu məqalə sizin üçündür! Və əgər hələ də onun dadına baxmamısınızsa, bunu sizə çox tövsiyə edirik. Xurma yalnız bal dadına malik deyil, həm də bədən üçün bir çox faydalı xüsusiyyətlərə malikdir.

Öncə baxaq-görək xurma nədir?

Xurma pomidora oxşayan orta ölçülü meyvədir və vitaminlər, minerallar, antioksidantlar, liflə zəngindir. Rəngi ​​sarıdan qırmızıya və tünd narıncıya qədər dəyişir. Xurma forma cəhətdən palamut yaxud kiçik balqabağa bənzəyir. Xurmanın dadı bala bənzəyir. Xurma ağacının hündürlüyü beş metrə çatır. İlk dəfə bir neçə min il əvvəl Çində yetişdirilib, indi isə müxtəlif ölkələrdə var. Xurma ağacı şaftalı ağacına bənzəyir. Payızda meyvə verir, lakin məhsulun yığımı oktyabrda başlayır və dekabr ayına qədər davam edə bilər.

Xurmanın hansı növləri var?

Ən məşhur iki xurma növü xaçia və fuyudur. Birincisi növ büzücüdür və tərkibində meyvəyə acı dad verən taninlər kimi tanınan fitokimyəvilərin yüksək faizi var. İkinci növ büzücü deyil, tərkibində taninlər də var, lakin meyvə yetişməmiş olsa belə, fuyu xurması dadmaq olar.

Bütün xurma sortları eyni qida dəyərinə malikdir, lif və üzvi tərkibdə bəzi kiçik fərqlər var.

Xurmanın faydaları – Mingəçevir İşıqları

“Tanrıların meyvəsi”…

Bu meyvə bir çox adla tanınır: “ilahi od”, xurma gavalısı, “Yupiter alovu” və sadəcə xurma. Qədim Yunanıstanda onu “tanrıların meyvəsi” adlandırırdılar.

Xurmanın faydaları nələrdir?

Xurma hətta yarpaqları ilə də yeyilə bilər. İnsan sağlamlığına müsbət təsir göstərən geniş çeşidli faydalı xüsusiyyətlərə malikdir.

Xurma immunitet sistemini dəstəkləyir

Xurma immunitet sistemini dəstəkləməyə kömək edən C vitamini ilə zəngindir. “Journal of Food Quality” jurnalında dərc edilən bir araşdırma, C vitamininin ağ qan hüceyrələrinin, infeksiyalar, mikroblar, göbələklər və toksinlərlə mübarizə aparan bədənin müdafiə hüceyrələrinin yaranmasını gücləndirdiyini təsdiqlədi.

Həzm sistemi üçün faydalıdır

Xurma gündəlik lif ehtiyacının 20%-ni ehtiva edir ki, bu da normal defekasiyaya, mədə və həzm şirələrinin ifrazının artmasına kömək edir. Bu amillər birlikdə bağırsaqları bərk qida tullantılarını aradan qaldırmağa kömək edir, meteorizm və qəbizliyin qarşısını alır.

Lif həm də kolorektal xərçəng kimi həzm sistemi xəstəliklərindən qoruyur. Bundan əlavə, xurmanın tərkibində karbohidratların, zülalların və yağların parçalanmasını tənzimləyən və balanslaşdırılmış maddələr mübadiləsini təmin edən B1, B2 və B3 vitaminləri var. Xurma tərkibindəki polifenollara görə mədə infeksiyalarına səbəb olan mikroblardan xilas edir.

Arıqlamağa kömək edir

Sual oluna bilər ki, xurmanın tərkibində çoxlu kalori varsa, arıqlamağa necə kömək edir?

“Journal of Nutritional Biochemistry” jurnalında dərc edilən bir araşdırmaya görə, xurma kimi liflə zəngin meyvələr yağ metabolizmasını yaxşılaşdırır və “pis” xolesterinin oksidləşməsinin qarşısını alır.

Alakolda becərilən xurma Rusiya bazarında… | Tovuzlular.com

Osteoporoz riskini azaldır

Xurma yarpaqları ilə sümük sağlamlığı arasındakı əlaqəni araşdıran elm adamları, onların tərkibindəki şəkərlərin sümük toxumasını parçalayan hüceyrələrin-osteoklastların fəaliyyətinə maneə törətdiyini aşkar etdilər. Xurma xüsusilə menopauzadan sonra osteoporoz riski olan qadınlar üçün faydalıdır.

Qırışlarla mübarizə aparır

Xurma A vitamini, beta-karotin, lutein, likopen və kriptoksantin də daxil olmaqla antioksidantlarla zəngindir. Onlar oksidləşdirici stressi azaldaraq qırışların yaranmasının qarşısını alırlar. Yapon tədqiqatçıları xurmanın dərilərində qocalmanın səbəb olduğu oksidləşdirici faktorla mübarizədə mühüm rol oynayan spesifik polifenolları aşkar ediblər.

Ürək sağlamlığını dəstəkləyir

Ürək xəstəliyi bütün dünyada insanlar arasında ümumi bir problemdir. Qida elementləri ilə dolu düzgün qidalansaq, bu, xroniki xəstəliklərin qarşısını almağa kömək edə bilər. Bəziləri xurmanın bu məqsədə çatmağa kömək edə biləcəyinə inanırlar. Pəhriz lifi, antioksidantlar və minerallarla zəngindir və buna görə də damarların elastikliyini qoruyur, onların sərtləşməsinin qarşısını alır. Taninlə zəngin lif də xolesterol səviyyəsini aşağı salmağa kömək edir.

Xurmanın tərkibində flavonoidlər var. Alimlər təsdiqləyiblər ki, flavonoidləri mütəmadi olaraq qəbul edən insanların ürək xəstəliyindən ölmə riski onları az qəbul edənlərə nisbətən 18% azdır. Flavonoidlər ürək sağlamlığını dəstəkləyir, qan təzyiqini və “pis” xolesterini aşağı salır və iltihabı azaldır.

Heyvanların üzərində bəzi araşdırmalar xurmanın tərkibində olan tannik və qallik turşularının qan təzyiqini aşağı salmaqda təsirli olduğunu göstərdi. Həll olunan lif, öz növbəsində, “pis” xolesterinin səviyyəsini azaldır, bədəndən artıq xolesterini çıxarmağa kömək edir. “Pis” xolesterol ürək xəstəliyi, insult və infarkt riskinin artması ilə də bağlıdır.

Göz sağlamlığını dəstəkləyir

Xurmanın tərkibində A vitamininin gündəlik tələbatının yarısından çoxu var.Gözlərin, konyunktiva qişalarının və buynuz qişasının sağlamlığının qorunmasında mühüm rol oynayır. A vitamini də normal görmə üçün lazım olan rodopsin proteininin zəruri komponentidir.

Bu meyvədə iki növ karotenoid antioksidant var, lutein və zeaksantin. Onlar retinanın sağlamlığı və görmə qabiliyyətinin qorunması üçün vacibdir. Alimlər təsdiqləyiblər ki, çoxlu lutein və zeaksantin qəbul edən adamlarda sarı ləkə degenerasiyasının inkişaf riski daha az lüteinlə zeaksantin qəbul edənlərə  nisbətən 40% aşağı olub.

Oxu.az - Kənddə 20 qəpiyə olan xurma Bakıda yeddiqat baha satılır – FOTO

Xərçənglə mübarizə aparmağa kömək edir

Antioksidantlar sağlam hüceyrələri xərçəng hüceyrələrinə çevirərək müxtəlif xəstəliklərə səbəb olan sərbəst radikalları zərərsizləşdirə bilirlər. Orqanizm öz-özünə antioksidant istehsal edir, lakin antioksidantlarla zəngin qidalar qəbul etməklə onların sayını artıra bilərik. Xurma belə meyvələrdən biridir. Koreya jurnalında dərc olunan araşdırmada xurma yarpaqlarının xərçənglə mübarizədə effektiv olduğu məlum olub.

II tip diabetin qarşısını alır

Zülallar və ya yağlar qan şəkəri ilə qarışdıqda, diabetə səbəb olan dərin qlikasiyanın son məhsulu (AGEs) əmələ gətirir. Xurma tərkibindəki flavonoidlərə görə onların əmələ gəlməsinin qarşısını alır. 37.000-dən çox insan üzərində aparılan araşdırma, beta-karotinlə zəngin qidalar qəbul edənlərin 2-ci tip diabetə tutulma riskinin daha az olduğunu müəyyən edib. Xurma bu növ antioksidant ehtiva edən meyvələrdən biridir.

Xurmanın tərkibində olan həll olunan lif karbohidratların həzmini və şəkərin udulmasını ləngidir və beləliklə, qan şəkərinin sıçrayışlarının qarşısını alır. Diabetli 117 insan üzərində aparılan bir araşdırma, həll olunan lif qəbulunun artmasının qan şəkərinin səviyyəsini aşağı saldığını göstərdi.

İnfeksiyalarla mübarizə aparır

Alimlər müəyyən ediblər ki, iltihabəleyhinə birləşmələrlə zəngin qidalar ürək-damar xəstəlikləri, artrit, diabet, xərçəng, piylənmə və xroniki iltihabın inkişaf riskini azaldır. Bədən istila edən patogenlərə cavab olaraq C vitamini və interleykin-6 istehsal edir. Xurma orqanizmdə iltihabla mübarizə aparan antioksidanlar olan C vitamini, karotenoidlər, flavonoidlər və E vitamini ilə zəngindir.

Xurmanın büzücü sortlarının tərkibində çox miqdarda antioksidan var.

Saçların böyüməsinə kömək edir

Meyvələrə narıncı rəng verən karotinoidlər saçları və dərini ultrabənövşəyi şüalardan qorumağa kömək edir. Flavonoidlər və digər antioksidantlar hüceyrə proliferasiyasını stimullaşdırır və beləliklə, follikulların genişlənməsini təşviq edir.

Yağlı saçlara kömək edir

A, B və C vitaminləri sağlam saçlar üçün vacibdir. Onlar yağ vəzlərinin işini tənzimləyir, qan dövranını stimullaşdırır və saçları sərbəst radikallardan qoruyur. Çoxlu vitamin və dərmanlardan istifadə etməyə ehtiyac yoxdur, xurma baş dərinizi qıcıqlandırmadan yağlı saç problemini həll etməyə kömək edə bilər.

Medicina.az - Faydası qədər zərəri də olan cənnət meyvəsi - Xurmanın orqanizmə təsiri

Xurmanın zərəri nədir?

Qəbizlikdən əziyyət çəkirsinizsə, ağızbüzüşdürən xurmadan qaçın, çünki onların tərkibində çox miqdarda tanin var. Əgər qəbizliyiniz artırsa, xurmanın bu ağzıbüzüşdürən növundən yeməyin.

Qan təzyiqini azaldır

Xurma qan təzyiqini aşağı salır. Xüsusi dərmanlar qəbul edirsinizsə, sağlamlığınıza zərər verə biləcəyi üçün bu meyvəni yeməkdən əvvəl həkiminizlə məsləhətləşin. Xurma az hallarda allergiyaya səbəb olur. Onun simptomları qaşınma, şişlik və ya ürtikerdir. Bəzi alimlər iddia edirlər ki, əgər lateksə qarşı allergiyanız varsa, xurmaya da allergik reaksiya verə bilərsiniz. Həmçinin, xurmadan sui-istifadə kəskin bağırsaq tıxanmasına səbəb olan suda və mədə şirəsində həll olunmayan bərk kütlə olan bezoarların əmələ gəlməsinə səbəb olur.

Xurma kişilər üçün necə faydalıdır?

Ümumiyyətlə, araşdırmalarda xurmanın kişilər üçün faydaları ayrıca qeyd olunmur. Ancaq bəziləri bu meyvənin cinsi sağlamlığa müsbət təsir etmə qabiliyyətinə işarə edir, çünki o, orqanizmi müxtəlif qidalarla təmin edərək ümumi vəziyyəti yaxşılaşdırır.

Xurma sağlamlığa çoxlu faydaları olan unikal meyvədir. Ancaq unutmayın ki, bu, qəbizlik və ya allergik reaksiyalar kimi yan təsirlərə də gətirib çıxarır.

Xurmadan necə istifadə etmək olar?

Xurmanı pəhrizinizə daxil etməyin və onlardan maksimum fayda əldə etməyin bir çox yolu var. Yeri gəlmişkən o, həm şirin, həm də duzlu qidalarla uyğunlaşdırıla bilər.

Xurmadan maksimum faydanı necə əldə etmək olar?

Meyvələr alma kimi yeyilə bilər, çünki qabığı nazik və yeməli olur. Sadəcə onları yaxşıca yumaq lazımdır.

– Meyvələri dilimlərə kəsin və sevdiyiniz salata əlavə edin.

– Şirin dadından zövq almaq üçün xurmanı bal ilə qızardın.

– Qatığın və ya yulafın içinə təzə xurmanı doğranmış halda əlavə edin.

– Xurmanı digər meyvələrlə qarışdırıb dadlı meyvə salatı əldə edə bilərsiniz.

– Daha çox fayda əldə etmək üçün xurmanı smuziyə əlavə edin

Xurma suyu necə hazırlanır?

– Yetişmiş meyvə seçin;

– Qabığını çıxarın və onun mətini blenderə qoyun;

– Digər şirələrlə qarışdırıla bilər.

Xurma mürəbbəsi necə hazırlanır?

Tərkibi:

-Kiçik parçalara kəsilmiş xurma məti- 373 q;

– ağ şəkər tozu- 93 q;

– incə doğranmış qabıq – 93 q;

– Limon suyu – 2 yemək qaşığı;

– Xırda doğranmış limon qabığı – 23 q.

Bişirmə:

1. Xurma mətini və qabığını, şəkəri, limon suyunu və qabığını bir qazana qoyun. Vam odun üzərinə qoyun və qaynar hala gətirin.

2. Odu azaldın və təxminən 10 dəqiqə bişirin. Bu müddət ərzində xurma məti yumşaq və elastik olacaq və mürəbbə özü qatılaşacaq.

3. Təxminən 30 dəqiqə soyumağa qoyun, sonra hava keçirməyən qaba tökün və soyuducuda saxlayın.

Spread the love

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir